Prezent dla lekarza: czy wypada, kiedy to łapówka i co wybrać

Prezent dla lekarza zwykle budzi mniej wątpliwości, gdy jest drobnym, zwyczajowym podziękowaniem wręczonym po zakończeniu leczenia, które niczego nie załatwia. Bezpiecznego progu kwotowego w przepisach nie ma, a znaczenie mają okoliczności i zasady placówki. Pieniądze, karty podarunkowe, drogie rzeczy i wszystko, co wręczasz przed zabiegiem albo „żeby się lepiej zajął”, mogą prowadzić do odpowiedzialności karnej zarówno przyjmującego, jak i wręczającego. Poniżej wyjaśniamy, skąd biorą się te granice, kiedy wręczyć podziękowanie i co w praktyce wybrać.

Nie jesteśmy kancelarią. Ten tekst opisuje przepisy i zasady w zarysie. W konkretnej sprawie, zwłaszcza gdy ktoś oczekuje od ciebie pieniędzy, zapytaj prawnika.

Czy prezent dla lekarza to łapówka?

Może być. Decyduje o tym nie sama rzecz, tylko to, komu, kiedy, za co i za ile ją wręczasz.

Przepis. Kodeks karny karze tego, kto „w związku z pełnieniem funkcji publicznej” przyjmuje korzyść majątkową lub osobistą albo jej obietnicę (art. 228 § 1: od 6 miesięcy do 8 lat pozbawienia wolności; w wypadku mniejszej wagi łagodniej, art. 228 § 2). Odpowiada także ten, kto taką korzyść daje albo obiecuje (art. 229 § 1). Kodeks nie wyznacza kwoty, poniżej której prezent przestaje być korzyścią.

Czy lekarz pełni funkcję publiczną. Według art. 115 § 19 kodeksu karnego taką osobą jest m.in. osoba zatrudniona w jednostce organizacyjnej dysponującej środkami publicznymi, chyba że wykonuje wyłącznie czynności usługowe. Sąd Najwyższy uznał w uchwale z 20 czerwca 2001 r. (I KZP 5/01), że funkcję publiczną pełni ordynator w publicznym zakładzie opieki zdrowotnej, także gdy leczy, a komentatorzy odczytali uzasadnienie tak, że przy świadczeniach finansowanych ze środków publicznych może to dotyczyć każdego lekarza. Lekarz w szpitalu albo przychodni, która leczy na NFZ, może więc odpowiadać za przyjęcie korzyści. Przy wizycie prywatnej ocena może wyglądać inaczej, bo zależy od tego, gdzie i na jakiej podstawie lekarz pracuje. Zasady z tego tekstu warto stosować w obu sytuacjach.

Drobny gest. Czyn, którego społeczna szkodliwość jest znikoma, nie jest przestępstwem (art. 1 § 2 kodeksu karnego). W sprawie rozstrzygniętej przez Sąd Najwyższy wyrokiem z 1 grudnia 2016 r. (WA 14/16) ordynator przyjął od pacjenta upominek wart około 50 zł, wręczony po zakończeniu leczenia. Według omówienia tej sprawy przez prawników kancelarii DZP sąd ocenił społeczną szkodliwość jako znikomą, bo lekarz niczego od upominku nie uzależniał, a upominek nie był zapłatą za leczenie. To ocena jednej sprawy w jej okolicznościach, a nie próg, poniżej którego wszystko wolno.

Etyka zawodu. Kodeks Etyki Lekarskiej (art. 75) zabrania lekarzowi, który z racji zatrudnienia leczy pacjentów bez opłat z ich strony, żądania od nich wynagrodzenia w jakiejkolwiek formie i uzależniania leczenia od korzyści majątkowych lub osobistych.

Zasady placówki. Szpitale i przychodnie mogą mieć własne procedury. Przykład: procedura antykorupcyjna Krakowskiego Szpitala Specjalistycznego im. Jana Pawła II zabrania pracownikom przyjmowania prezentów od pacjentów i ich rodzin, z wyjątkiem zwyczajowego upominku, np. kwiatów, towarzyszącego podziękowaniu po zakończeniu leczenia, o ile nie uzależniano od niego żadnego świadczenia. Inna placówka może mieć inne zasady, więc jeśli chcesz dać coś więcej niż kartkę, zapytaj w sekretariacie oddziału albo w rejestracji.

Rzecznik Praw Pacjenta pisze wprost, że wręczanie wartościowych prezentów to jedna z form korupcji i nie należy go traktować jako zwyczajowej formy podziękowania.

Kiedy wręczyć podziękowanie lekarzowi

• Po zakończeniu leczenia: przy wypisie, po ostatniej wizycie kontrolnej, po porodzie i wyjściu ze szpitala.
• Nie przed zabiegiem i nie w trakcie leczenia. Prezent wręczony wtedy łatwo odczytać jako próbę zapewnienia sobie lepszej opieki albo szybszego terminu, nawet jeśli tak nie myślisz.
• Jawnie. Przy zespole, przy dyżurce, a nie w zamkniętym gabinecie i w kopercie.
• Bez warunków i bez oczekiwań. Podziękowanie nie powinno nic zmieniać w tym, jak ty i twoi bliscy będziecie dalej leczeni.

Przy lekarzu rodzinnym leczenie zwykle trwa latami, więc trudno mówić o „zakończeniu”. Tu ostrożnym wyborem jest kartka z życzeniami albo drobiazg dla całego zespołu przychodni.

Prezent dla lekarza w podziękowaniu: co wybrać zamiast koperty

Prawo nie podaje kwoty. Nasz ostrożny szacunek, ten sam co przy prezencie dla nauczyciela: jeśli już rzecz, to najwyżej kilkadziesiąt złotych od jednej osoby. To zwyczaj przyjęty na tym serwisie, a nie granica legalności: nie gwarantuje zgodności z prawem ani z zasadami placówki. Kartka zwykle budzi mniej wątpliwości niż jakakolwiek rzecz. Ten tekst nie poleca konkretnych produktów i nie ma linków do sklepów.

• Kartka albo list z konkretnym podziękowaniem. Napisz, co lekarz zrobił i co to dla ciebie zmieniło („dziękuję, że wytłumaczył pan mamie wyniki tak, że przestała się bać”). Zwykła kartka nie ma wartości majątkowej i co do zasady budzi znacznie mniej wątpliwości niż rzecz albo pieniądze.
• Pisemne podziękowanie do dyrekcji szpitala albo kierownika przychodni. Nic nie kosztuje, a przełożeni dowiadują się o dobrej pracy z pierwszej ręki. Możesz je wysłać pocztą, mailem albo zostawić w sekretariacie.
• Rzetelna opinia w serwisie z opiniami o lekarzach albo w ankiecie placówki, jeśli taką prowadzi.
• Kwiaty. Klasyczny, zwyczajowy gest. Na oddziale zapytaj personel, czy można je zostawić.
• Słodycze albo kawa dla całego zespołu do pokoju socjalnego, zamiast osobistego prezentu dla jednego lekarza. W leczeniu brały udział też pielęgniarki, położne i rejestracja.

Czego nie dawać lekarzowi

• Pieniędzy w żadnej formieTakże w kopercie „na kawę” ani przelewem.
• Kart podarunkowych i voucherówDziałają jak gotówka.
• Drogich rzeczyElektroniki, perfum, biżuterii, markowych akcesoriów.
• AlkoholuTo też rzecz o wartości majątkowej, a nie wiesz, czy ta osoba pije.
• Czegokolwiek przed zabiegiem, przed wizytą albo „na zachętę”Prezent wręczony wtedy łatwo odczytać jako próbę zapewnienia sobie lepszej opieki albo szybszego terminu.
• Rzeczy osobistychUbrań, kosmetyków, przedmiotów z dedykacją, która wymaga od lekarza ich zatrzymania.

Ta lista nie ma żadnych linków i nie będzie ich miała.

Co zrobić, gdy ktoś oczekuje „podziękowania” z góry

Uzależnianie wykonania czynności od korzyści albo żądanie korzyści przez osobę pełniącą funkcję publiczną to w kodeksie karnym poważniejsza odmiana przestępstwa (art. 228 § 4). Nie musisz się na to godzić. Rzecznik Praw Pacjenta przypomina, że pacjenci często błędnie zakładają, że za leczenie publiczne trzeba dodatkowo płacić. Sytuację możesz zgłosić dyrekcji placówki, policji, prokuraturze albo Centralnemu Biuru Antykorupcyjnemu. Kodeks przewiduje też, że nie podlega karze ten, kto dał korzyść osobie pełniącej funkcję publiczną, jeśli ją przyjęto, a on zawiadomił o tym organ ścigania i ujawnił wszystkie istotne okoliczności, zanim organ sam się o tym dowiedział (art. 229 § 6).

Najczęstsze pytania

Jaki prezent dla lekarza jest najbezpieczniejszy?

Kartka albo list z konkretnym podziękowaniem, wręczone po zakończeniu leczenia. Zwykła kartka nie ma wartości majątkowej i co do zasady budzi znacznie mniej wątpliwości niż rzecz albo pieniądze. Jeśli chcesz dodać coś więcej, wybierz kwiaty albo słodycze dla całego zespołu i sprawdź wcześniej zasady placówki.

Czy można dać lekarzowi kwiaty albo czekoladki?

Niektóre placówki dopuszczają taki zwyczajowy gest po zakończeniu leczenia, jeśli jest jawny i małej wartości: przykładem jest procedura krakowskiego szpitala opisana wyżej (wymienia kwiaty). Zasady konkretnej placówki sprawdź przed wręczeniem. Przed zabiegiem albo w trakcie leczenia lepiej z tym poczekać.

Jaki prezent dla lekarza po operacji?

Po wypisie, a nie przed zabiegiem. Ostrożnym wyborem jest kartka z opisem tego, co dla ciebie zrobiono, pisemne podziękowanie do dyrekcji szpitala albo słodycze czy kawa dla całego oddziału, bo przy operacji pracował cały zespół. Pieniądze, karty podarunkowe i drogie rzeczy odpadają także po zakończeniu leczenia.

Ile wydać na prezent dla lekarza?

Prawo nie podaje kwoty. Nasz szacunek to najwyżej kilkadziesiąt złotych od osoby, a ostrożniejszym wyborem jest kartka z podziękowaniem i drobiazg dla całego zespołu. O kwotach według relacji piszemy też w tekście ile wypada wydać na prezent świąteczny, ale lekarz nie jest tam osobną pozycją, bo to relacja zawodowa, a nie rodzinna.

Czy alkohol to dobry prezent dla lekarza?

Nie polecamy go. To też rzecz o wartości majątkowej, a nie wiesz, czy ta osoba w ogóle pije. Butelka wręczona w gabinecie wygląda dokładnie jak to, czego ten tekst radzi unikać. Jeśli chcesz podziękować, kartka, kwiaty albo słodycze dla zespołu po zakończeniu leczenia budzą znacznie mniej wątpliwości.

Czy wypada dać prezent lekarzowi na święta?

Kartka z życzeniami tak. Przy rzeczy pamiętaj, że jeśli leczenie trwa, prezent trudno oddzielić od opieki, którą dalej dostajesz. Bezpieczniej wręczyć drobiazg dla całego zespołu niż osobisty prezent dla jednego lekarza. Przy lekarzu rodzinnym, który leczy cię od lat, kartka zwykle w zupełności wystarcza. Prezenty dla rodziny opisujemy w przewodniku prezent na święta.

Czy przy prywatnej wizycie wolno więcej?

Za wizytę już zapłaciłeś. Ocena prawna może być inna niż w placówce publicznej, ale nie zmienia to sensu podziękowania: mała rzecz albo kartka po leczeniu, nie pieniądze i nie drogi prezent. Zasady z tego tekstu warto stosować w obu sytuacjach.

Stan prawny i źródła sprawdzone: 19.10.2026.

Przepisy:

• Kodeks karny, tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 383 (art. 1 § 2, art. 115 § 19, art. 228, art. 229)
• Kodeks Etyki Lekarskiej, załącznik do uchwały nr 5 Nadzwyczajnego XVI Krajowego Zjazdu Lekarzy z 18 maja 2024 r. (art. 75)

Orzecznictwo (za omówieniami, tekstu orzeczeń nie odczytaliśmy u wydawcy):

• Uchwała 7 sędziów SN z 20 czerwca 2001 r., I KZP 5/01: omówienie S. Zabłockiego, „Palestra” 2002 nr 5–6
• Wyrok SN z 1 grudnia 2016 r., WA 14/16: omówienie K. Kraka i M. Gąsior (DZP), mp.pl, 10.03.2017

Procedury:

• Krakowski Szpital Specjalistyczny im. Jana Pawła II: procedura antykorupcyjna (pkt 4.4)
• Rzecznik Praw Pacjenta: Styczność z korupcją